History la

ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງກາເຟ
ກາເຟລາວໄດ້ມີປະຫວັດຄວາມເປັນມາ 100 ປີ. ຊື່ສຽງລະດັບນາໆຊາດຂອງມັນໄດ້ຖືກສ້າງຂື້ນດ້ວຍພັນອາຣາບີກາ ຈາກເບີບອນແລະ
ໄຕປີກາ (1920-1950) . ລະຫວາງປີ 1950 ແລະ 1990, ອັນເນື່ອງມາຈາກປັດໃຈພາຍນອກ ( ສົງຄາມ, ພະຍາດຕ່າງໆ )ອາຣາບີກາ ຈິ່ງໄດ້ຖືກປູກແທນດ້ວຍ ຄາເນໂພຣາ (ໂຣບັສຕາ). ຕັ້ງແຕ່ປີ 1990, ມີນະໂຍບາຍແນະນຳໃຫ້ໄຊ້ອາຣີກາ ແນວພັນເຕັ້ຍທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງເລັກນ້ອຍ ແຕ່ຮອງຮັບຄວມປຽກໄດ້, ໂຣບັສຕາຍັງເປັນຕົວແທນສ່ວນໃຫ່ຍຂອງຜົນຜະລິດ
ຈຸດເລີ້ມຕົ້ນຂອງກາເຟຢູ່ໃນລປປລາວ (1920-1950)
ສວນກາເຟຄັ້ງທຳອິດຢູ່ພູພຽງບໍລະເວນ ໄດ້ຖືກສ້າງຂື້ນໃນປີ 1920 ດ້ວຍຊາວຝຣັ່ງເສດ ທີ່ໄດ້ເຂົ້າມາຕັ້ງຖິ່ນຖານຢູ່ຕາມແຄມຖະໜູນ
ທີ່ສ້າງຂື້ນໂດຍການປົກຄອງຂອງອານານິຄົມ. ກາເຟໄດ້ກາຍເປັນພຶດທີ່ສຳຄັນຢ່າງໄວວາຢູ່ໃນຂົງເຂດນີ້ ໂດຍສະເພາະ ຫຼັງຈາກ ການກໍ່ສ້າງສູນວິໃຈ ທີ່ຢູ່ໄກ້ກັບປາກຊ່ອງ ໃນປີ 1930 ( ບ້ານຫຼັກ 42 ) ໃນເວລານັ້ນ ຜູ້ມາຕັ້ງຖິ່ນຖານໄດ້ປູກຕົ້ນ ອາຣາບີກາ ຂອງອາເມຣິກາ ແລະ ພັນ ໄຕປີກາ, ຕໍ່ມາບໍ່ພໍທໍ່ໃດປີ ຊາວສວນດັ້ງເດີມທີ່ອາໃສຢູ່ໄກ້ໆກັບສວນອານານິຄົມ ກໍໄດ້ເລີ້ມປູກກາເຟໃນສວນຂະໜາດນ້ອຍ ແລະຕໍ່ມາກໍຢູ່ໃນການປູກກາເຟທີ່ແທ້ຈິງ ຈາກປີ 1940, ຢູ່ທີ່ລະດັບສູງໃນພູພຽງບໍລະເວນໄດ້ມີສວນກາເຟເຖິງ 5,000 ເຮັກຕາ
ໃນເວລານັ້ນ ກາເຟ ໄດ້ຖືກປຸງແຕ່ງຕາມວິທີທີ່ຊຸ່ມ   ແລະ ຂັ້ນຕອນເຕັກນິກທັງໝົດ (ໜຽວ, ດອງ, ລ້າງ ແລະ ອື່ນໆ) ແມ່ນຖືກເຮັດຕາມຄູ່ມື, ກາເຟທີ່ໄດ້ ສ່ວນໃຫ່ຍແມ່ນຖືກສົ່ງອອກໄປຍັງປະເທດຝຣັ່ງ ພ້ອມດ້ວຍຄຸນນະພາບທີ່ສູງ.
ສົງຄາມ ແລະ ການທະລາຍຂອງພາກສ່ວນກາເຟ
ຈາກປີ 1950 ເປັນຕົ້ນມາ ມີຫຼາຍປັດໃຈພາຍນອກໄດ້ຈູດຂະນວນຄວາມບໍ່ເປັນລະບຽບຂອງພາກສ່ວນກາເຟໃນລາວ.
ທຳອິດໄດ້ມີການຮື້ຖອນເຄືອຂ່າຍການຕະຫຼາດຂອງກາເຟ, ລົດກະແສລົງດ້ວຍສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ, ເພື້ມກະແສຂື້ນເມື່ອຊາວສວນດັ້ງເດີມ, ນັກລົງທຶນ ແລະ ພໍ່ຄ້າໄດ້ອອກໜີຈາກພື້ນທີ່ຍ້ອນຄວາມຂັດແຍ້ງ, ໃນເວລາດຽວກັນນັ້ນ ທີ່ສວນ ອາຣາບີກາອານານິຄົມ ກໍໄດ້ຮັບຜົນເສບຫາຍຢ່າງຮຸນແຮງຈາກນໍ້າຄ້າງ ແຂງ ເກີດຫຼາຍຂື້ນ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການຈູ່ໂຈມດ້ວຍໂລກໃບສໜິມ, ຜົນສະທ້ອນທຳອິດ ແມ່ນ ການປະລະດ້ວຍຊາວສວນດັ້ງເດີມ ທີ່ມີການມຸ້ງເນັ້ນຫັນໄປປູກພຶດທີ່ເປັນອາຫານທົດແທນ, ຜົນສະທ້ອນອັນທີສອງ ແມ່ນການປູກຕົ້ນກາເຟອາຣາບີກາ ແລະ ໄຕປີກາທົດແທນ ທີ່ໄດ້ຖືກແນະນຳວ່າເປັນພັນທີ່ມີຄວາມຕ້ານທານຕໍ່ໂລກໃບສະໝິມ, ສ່ວນໃຫ່ຍ ກາເຟຄາເນໂຟຣາ (ທີ່ເອີ້ນກັນທົ່ວໄປວ່າ ໂຣບັສຕາ) ແລະ ຢູ່ໃນຂົງເຂດກາເຟອາຣາບີກາທີ່ນ້ອຍ, ຢູ່ໃນສະພາບຂອງ ສົງຄາມ ແລະ ການຜະລິດ ທີ່ທະລາຍ  ພັນໄໝ່ນີ້ໄດ້ມີຜົນປະໂຫຍດຫຼາຍ: ບໍ່ພຽງແຕ່ພວກມັນຕ້ອງການກຳລັງແຮງງານທີ່ນ້ອຍ, ແຕ່ພວກມັນຍັງໃຫ້ ຜົນຜະລິດ ທີ່ສູງ ອີກດ້ວຍ,  ແຕ່ວ່າເວລາ ແລະ ກຳລັງແຮງງານທີ່ຕ້ອງການສຳລັບ ການເກັບກູ້ ແລະ ການປຸງແຕ່ງແມ່ນ ໄດ້ລົດນ້ອຍລົງ ຄືດັ່ງຄາເນໂຟຣາທີ່ ຖືກປຸງແຕ່ງດ້ວຍວິທີການທີ່ແຫ້ງ ພ້ອມກັບຄວາມເອົາໃຈໃສ່ເລັກນ້ອຍ ຂອງຄຸນນະພາບສີໜາກເຊີຣີໃນໄລຍະ ຫຼື ພາຍຫຼັງການເກັບກູ້
ຈຸດເດັ່ນຂອງໂຣບັສຕາ ຢູ່ໃນພາກລັດຄວບຄຸມ (1975-1990)
ຫຼັງຈາກປີ 1975 ໃນຕອນທ້າຍຂອງສົງຄາມ, ຊາວສວນດັ້ງເດີມພ້ອມກັນກັບຜູ້ທີ່ມາຕັ້ງຖີ່ນຖານໄໝ່ຈາກເຂດທົ່ງພຽງໄດ້ເລີ້ມຕົ້ນ
ຢຶດຄອງດິນແດນທີ່ປະຮ້າງຖີ້ມຄືນໃນເຂດພູພຽງບໍລະເວນ. ໃນເວລາດຽວກັນນັ້ນ, ອຳນາດການປົກຄອງໄໝ່ກໍໄດ້ສ້າງຕັ້ງໂຄງການ ລວມໝູ່ ທີ່ປະກອບມີການຜະລິດກາເຟ ແລະ ສະຫະກອນຊື້ຂາຍ (Sallee,2007), ເປັນຜົນໃຫ້ພາກສ່ວນກາເຟ ກາຍເປັນຂອງ
ລັດຄວບຄຸມ : ການເກັບກໍາ,ການຄ້າ, ສົ່ງອອກເຊັ່ນດຽວກັນກັບນະໂຍບາຍລາຄາ ທີ່ໄດ້ຮັບການຄວບຄຸມໂດຍອໍານາດການ ປົກຄອງ
ແຫ່ງຊາດ ທີ່ມີທັດສະນະຂອງການຜະລິດສູງ ແລະ ການດູແລຄຸນນະພາບຂອງກາເຟເປັນພຽງເລັກນ້ອຍ. ລະບົບນີ້ບໍ່ຄ່ອຍໃຫ້ໄດ້ຮັບ
ກໍາໄລຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.
ໃນຊ້ວງເວລານີ້, ຜົນປະໂຫຍດການສົ່ງອອກກາເຟ ຕົ້ນຕໍແມ່ນໄດ້ຖືກນໍາ ໃຊ້ເພື່ອຈ່າຍ ຫນີ້ສິນ ຄືນComecomກັບບັນດາ ອະດີດປະເທດສັງຄົມນິຍົມ. ພາຍໃຕ້ລະບົບການຕະຫຼາດນີ້້ລາຄາຂອງກາເຟລາວເປັນຜົນມາຈາກການເຈລະຈາແບບທັງສອງຝ່າຍແລະ
ບໍ່ໄດ້ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງ ຕະຫຼາດສາກົນ ຂອງລັດ (Matsushima, 2004). ຜົນຜະລິດນີ້ ໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີນະໂຍບາຍຫຼຸດຄຸນນະພາບກາເຟລົງໂດຍກົງ ດັ່ງດຽວກັບຊາວສວນກໍໄດ້ຮັບການດູແລສວນກະເຟຂອງພວກເຂົາເລັກນ້ອຍ ແລະ ການເກັບກູ້ແບບງ່າຍໆ ແລະ ການປະຕິບັດຫຼັງການເກັບກ່ຽວ (ໂດຍມຸ້ງເນັ້ນໃສ່ປະລິມານກາເຟ ກວ່າຜົນເສຍຂອງຄຸນນະພາບ)
ຕະຫຼາດເສລີ ແລະ ການຝື້ນຕົວຄືນຂອງອາບາຣິກາ (1990-2007)
ໃນຕອນທ້າຍປີ 80, ພາຍໄຕ້ລະບອບການປົກຄອງກົນໄກເສດຖະກິດອັນໄໝ່ (NEM) ຂະແໜງການກາເຟໄດ້ຖືກ
ເປີດຢ່າງເສລີ ແລະ ຜູ້ປະກອບການພາກເອກະຊົນຕ່າງໆໃນທີ່ສຸດກໍສາມາດເຂົ້າເຖິງໄດ້,(Matsushima, 2004). ການຫັນເຂົ້າຫາກັນຂອງສະຖານນະການທີ່ແຕກຕ່າງກັນຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ການຮ່ວມທາງເສດຖະກິດອັນໄໝ່, ການເພີ້ມຂື້ນຂອງລາຄາກາເຟຢ່າງໜ້າຕື່ນເຕັ້ນ ໃນປີ 1994 ເນື່ອງມາຈາກສະພາບອາກາດໜາວໃນປະເທດບຣາຊີວ
ແລະ ການລົດຄ່າຂອງເງິນກີບລາວທີ່ທຽບໃສ່ກັບເງິນໂດລາ ໃນປີ 1997 ຕາມດ້ວຍວິກິດການທາງເອຊຽນຮຽກຮ້ອງການພັດທະນາທີ່ໜ້າປະທັບໃຈຂອງພາກສ່ວນສົ່ງອອກກາເຟ. ແນ່ນອນ, ເຖິງວ່າຈະມີລະຍະເວລາທີ່ບົກຜ່ອງໃນລາຄາກາເຟລະຫວ່າງຊາດ ລະຫວ່າງປີ 1998 ແລະ ປີ 2003 ກໍຕາມ ນະໂຍບາຍອັດຕາການແລກປ່ຽນເງິນກີບທີ່ໄດ້ປຽບ ຍັງຮັກສາຜົນກຳໄລພາກສ່ວນກາເຟໄດ້. ເຊິ່ງເປັນຜົນໃຫ້ການສົ່ງອອກກາເຟລາວໄດ້ເພີ້ມຂື້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງໃນຊ່ວງລະຍະເວລາທັງໝົດນີ້